Alles over een bedrijf overnemen of overdragen
Stappenplannen, rekenvoorbeelden en begrippen voor wie een bedrijf koopt, verkoopt of overdraagt in het MKB.
Uitgelicht
De drie vragen waar kopers en verkopers het vaakst mee beginnen.
Voor verkopers
Waardebepaling van een bedrijf: methoden, multiples en de vraagprijs
De waarde van een MKB-bedrijf wordt vrijwel altijd bepaald met de multiple-methode: de genormaliseerde winst (EBITDA na een marktconform ondernemersloon) maal een factor die per sector verschilt, van rond 2,5 in de detailhandel tot 7,5 in software. Kleine bedrijven krijgen een lagere factor. De uitkomst is de ondernemingswaarde; daar gaan de schulden vanaf en daar komt onderhandelingsruimte bovenop voor de vraagprijs.
7 min lezen
Voor kopers
Een bedrijfsovername financieren: bank, verkoper, Qredits en BMKB
Een bedrijfsovername financier je vrijwel altijd gestapeld: 20 tot 30 procent eigen geld, een lening van een bank of Qredits (tot 250.000 euro), vaak met overheidsgarantie via de BMKB, en een verkoperslening voor het deel dat een bank niet financiert, meestal de goodwill. Een earn-out of huurkoop verlaagt het bedrag dat je nu nodig hebt. Begin met de aanvraag zodra de intentieverklaring is getekend.
7 min lezen
Voor kopers
Horecavergunning overnemen: exploitatievergunning, Alcoholwet en terras
Een horecavergunning staat op naam van de ondernemer, niet op het pand. Bij een overname vraag je de exploitatievergunning, de Alcoholwetvergunning en een eventuele terrasvergunning dus opnieuw aan bij de gemeente. Reken op zes tot twaalf weken en enkele honderden tot een paar duizend euro aan leges. Regel dit vóór je tekent, en maak de koop afhankelijk van de vergunningen.
6 min lezenNieuwste artikelen
Je eenmanszaak overdragen aan je partner: doorschuiven, staken of eerst samen in een vofEen eenmanszaak kun je niet op naam van je partner zetten; je partner begint een eigen onderneming die de jouwe voortzet. Fiscaal zijn er twee wegen. Staken: je rekent af over de stakingswinst en je partner start met nieuwe boekwaarden. Doorschuiven: geen afrekening nu, maar alleen als je partner minstens 36 maanden medeondernemer of werknemer in de zaak was. Wie dat nog niet is, gaat vaak eerst samen in een vof. Ook bij een scheiding of overlijden bestaat een doorschuifregeling.
Je bedrijf verkoopklaar maken: wat je 12 tot 24 maanden vóór de verkoop regeltEen koper betaalt voor winst die zonder jou doorloopt. Verkoopklaar maken betekent daarom: jezelf misbaar maken, drie schone jaarrekeningen, contracten en vergunningen die na de overdracht doorlopen, geen klant die meer dan een kwart van de omzet brengt, en de rechtsvorm op tijd gekozen, want een omzetting naar een bv werkt pas na drie jaar zonder fiscale strafkorting. Reken op twaalf tot vierentwintig maanden. Wie dit overslaat, krijgt dezelfde punten terug in het boekenonderzoek, maar dan als korting op de prijs.
Wat kost een bedrijf overnemen? Koopsom, bijkomende kosten en wat je zelf inbrengtEen bedrijf overnemen kost meer dan de koopsom. Reken bij een kleine zaak op 10 tot 20 procent extra: boekenonderzoek en jurist, een notaris bij aandelen of een pand, 10,4 procent overdrachtsbelasting als er onroerend goed meegaat, kosten en rente van de lening, leges voor vergunningen en werkkapitaal voor de eerste maanden. Over de koopsom zelf betaal je geen btw. Financiers vragen 20 tot 30 procent eigen inbreng op het totaal. Een zaak van 95.000 euro vraagt in de praktijk rond de 135.000 euro.
Een opvolger voor je bedrijf vinden: zes routes en wat elke route je oplevertEen opvolger komt zelden vanzelf. Er zijn zes routes: een familielid, een medewerker, een koper van buiten die zelf gaat ondernemen, een branchegenoot of concurrent, een leverancier of grote klant, en de open markt via een platform of adviseur. Elke route heeft een andere prijs, doorlooptijd en kans op continuïteit. Begin twee tot vijf jaar vóór het gewenste vertrek, schrijf op wat je van een opvolger vraagt, en bewandel meerdere routes tegelijk. Wie alleen wacht op familie of personeel, verkoopt vaak niet.
Een winkel overnemen: huurcontract, voorraad, personeel en wat je betaaltBij een winkel koop je vier dingen: de locatie (het huurcontract), de klanten (goodwill), de spullen (inventaris en voorraad) en het team. Het huurcontract regel je vóór de koop via indeplaatsstelling. De voorraad koop je apart, tegen inkoopwaarde en na een telling op de overdrachtsdag. Personeel gaat automatisch mee met dezelfde rechten. Over de koopsom betaal je geen btw. Reken op een koopsom van 1,5 tot 2,5 keer de genormaliseerde winst, plus inventaris en voorraad.
Het verkoopmemorandum: wat erin staat, wat je weglaat en wanneer je het geeftHet verkoopmemorandum is het document waarmee een serieuze koper je bedrijf leert kennen: wat het doet, hoe het draait, wat het waard is en waarom je verkoopt. Je geeft het pas na een getekende geheimhoudingsverklaring en na een anoniem profiel. Voor een kleine zaak is tien tot twintig pagina's genoeg: drie jaar cijfers met een normalisatie, de organisatie, het pand en de contracten, de vraagprijs en de vorm van de deal. Klantnamen, recepten en personeelsdossiers deel je pas in het boekenonderzoek.
Begrippen
De woorden die je tegenkomt bij een overname, kort uitgelegd.
- Aandelentransactie
- Een aandelentransactie is een bedrijfsovername waarbij de koper de aandelen van de bv koopt en daarmee de vennootschap als geheel overneemt: alle bezittingen, schulden, contracten, vergunningen, personeel en het volledige verleden.
- Activa-passivatransactie
- Een activa-passivatransactie is een bedrijfsovername waarbij de koper niet de rechtspersoon koopt, maar de afzonderlijke bezittingen (activa) en de afgesproken schulden (passiva) van het bedrijf: inventaris, voorraad, handelsnaam, klantenbestand, contracten en goodwill.
- Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)
- De bedrijfsopvolgingsregeling is een regeling in de schenk- en erfbelasting waardoor ondernemingsvermogen dat wordt geschonken of nagelaten grotendeels is vrijgesteld van belasting: in 2026 volledig tot 1,5 miljoen euro en voor 75 procent daarboven, mits de opvolger het bedrijf minimaal vijf jaar voortzet en aan de overige voorwaarden wordt voldaan.
- Concurrentiebeding bij een bedrijfsovername
- Een concurrentiebeding bij een bedrijfsovername is de afspraak in de koopovereenkomst dat de verkoper na de overdracht gedurende een bepaalde periode en binnen een bepaald gebied geen concurrerende activiteiten start en geen klanten of personeel van het verkochte bedrijf benadert.
- Due diligence
- Due diligence is het boekenonderzoek dat een koper uitvoert vóór de definitieve koop van een bedrijf: de controle van de cijfers, contracten, personeelsdossiers, vergunningen en bedrijfsvoering, om te toetsen of wat de verkoper heeft verteld klopt en welke risico's er nog meer zijn.
- Earn-out
- Een earn-out is een afspraak bij een bedrijfsovername waarbij een deel van de koopsom pas wordt betaald als het bedrijf na de overdracht een afgesproken resultaat haalt, bijvoorbeeld een bepaalde winst of omzet in het eerste of tweede jaar.
- EBITDA
- EBITDA is de winst van een bedrijf vóór rente, belasting, afschrijvingen en amortisatie (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization).
- Exploitatievergunning
- Een exploitatievergunning is de gemeentelijke vergunning die een horecabedrijf nodig heeft om open te mogen zijn voor publiek dat ter plekke eet of drinkt.