Veel kopers gaan ervan uit dat een lopende horecazaak "met vergunning" wordt verkocht. Dat staat ook vaak zo in de advertentie. Het klopt alleen niet: een horecavergunning is persoonsgebonden. De gemeente heeft de huidige eigenaar beoordeeld, niet jou. Zodra jij de exploitant wordt, begint de toets opnieuw.
Dit artikel loopt door welke vergunningen je bij een overname tegenkomt, wat elke vergunning van jou vraagt, hoeveel tijd en geld je ervoor kwijt bent, en hoe je voorkomt dat de zaak weken dicht moet na de overdracht.
Welke vergunningen heeft een horecazaak?
Een gemiddeld café, restaurant of cafetaria heeft er twee tot vier. Welke precies, hangt af van wat er in de zaak gebeurt en van de gemeente.
| Vergunning | Wanneer nodig | Op wiens naam | Gaat mee bij overname? |
|---|---|---|---|
| Exploitatievergunning horecabedrijf | Bijna altijd zodra gasten in de zaak eten of drinken | Exploitant en leidinggevenden | Nee |
| Alcoholwetvergunning | Als er alcohol wordt geschonken | Rechtspersoon en leidinggevenden | Nee (wel bij aandelentransactie, met melding) |
| Terrasvergunning | Bij een terras op gemeentegrond | Ondernemer, voor een vast terrasontwerp | Nee |
| Aanwezigheidsvergunning speelautomaten | Bij een gokkast in de zaak | Ondernemer | Nee |
| Omgevingsvergunning | Alleen bij verbouwen of ander gebruik van het pand | Aan het pand gebonden | Ja, voor zover al verleend |
De Alcoholwetvergunning heette tot 2021 de Drank- en Horecavergunning. In advertenties en oude contracten kom je die naam nog vaak tegen; het gaat om dezelfde vergunning.
De exploitatievergunning is een gemeentelijke vergunning op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening. Niet elke gemeente eist hem voor elke vorm van horeca: sommige gemeenten stellen "lichte horeca" zoals een lunchroom zonder alcohol vrij. Dat staat in de APV van de gemeente waar de zaak zit, en het horecaloket kan het je in één telefoontje vertellen.
Waarom de vergunning niet meegaat
Bij een overname koop je meestal de activa: de inventaris, de voorraad, de handelsnaam, de klanten en de afspraken met leveranciers. De vergunningen horen daar niet bij. Ze zijn verleend aan een persoon of een rechtspersoon, na een beoordeling van die persoon.
De gemeente kijkt bij die beoordeling naar drie dingen:
- Betrouwbaarheid. Elke leidinggevende levert een Verklaring Omtrent het Gedrag aan. Daarnaast mag de gemeente op grond van de Wet Bibob onderzoeken waar je financiering vandaan komt en met wie je zaken doet. Horeca is een sector waar gemeenten dat vaak doen.
- Vakbekwaamheid. Voor de Alcoholwetvergunning moet elke leidinggevende minimaal 21 jaar zijn en ingeschreven staan in het Register Sociale Hygiëne. Dat regel je met het diploma Sociale Hygiëne van de SVH.
- De exploitatie zelf. Openingstijden, geluid, de invloed op de buurt, het aantal zitplaatsen. Neem je een bestaande zaak over met hetzelfde concept, dan is dit onderdeel meestal een formaliteit. Wil je van een lunchroom een bar met late sluitingstijd maken, dan niet.
Wat je van de verkoper nodig hebt
Vraag tijdens het boekenonderzoek de vergunningen zelf op, niet alleen de bevestiging dat ze er zijn. Je wilt zien:
- De exploitatievergunning met de voorschriften: welke openingstijden, welk aantal gasten, welke ruimtes (binnen, terras, bovenverdieping).
- De Alcoholwetvergunning met het aanhangsel van leidinggevenden. Staat de verkoper er als enige op, dan ligt de volledige aanvraag straks bij jou.
- De terrasvergunning met de tekening. Een terras dat groter is dan de tekening, is een probleem dat jij overneemt.
- Eventuele brieven van de gemeente over klachten, controles of een dreigende intrekking. Een zaak met een dossier bij de gemeente krijgt bij een nieuwe aanvraag extra aandacht.
- De laatste controle van de NVWA en de hygiënecode die de zaak gebruikt.
Vraag ook rechtstreeks aan de gemeente of er iets speelt. Het horecaloket mag je vertellen welke vergunningen op het adres zijn verleend en of er handhavingszaken lopen.
De aanvraag: volgorde en doorlooptijd
De aanvraag dien je in bij de gemeente waar de zaak staat, meestal via het omgevingsloket of een eigen horecaloket. Gemeenten hanteren een beslistermijn van acht weken, die eenmalig verlengd kan worden. Bij een Bibob-onderzoek waarbij het Landelijk Bureau Bibob wordt ingeschakeld, komt daar nog een aantal weken bij.
- 01
Bel het horecaloket vóór je tekent
Vraag welke vergunningen nodig zijn op dit adres, wat de doorlooptijd is en of tijdelijke voortzetting onder de oude vergunning mogelijk is. Leg het antwoord vast in een mail.
- 02
Regel de persoonlijke documenten
Verklaring Omtrent het Gedrag voor elke leidinggevende, diploma Sociale Hygiëne, uittreksel van de nieuwe KvK-inschrijving, legitimatie. De VOG duurt twee tot vier weken.
- 03
Dien de aanvragen tegelijk in
Exploitatievergunning, Alcoholwetvergunning en terrasvergunning kunnen in de meeste gemeenten in één keer worden ingediend. Voeg een plattegrond, het huurcontract of de indeplaatsstelling en het ondernemingsplan toe.
- 04
Bibob-vragenlijst invullen
Wees volledig over de financiering: eigen geld, banklening, verkoperslening. Een onvolledige Bibob-vragenlijst is de meest voorkomende reden voor vertraging.
- 05
Overnamedatum afstemmen op de vergunning
Zet in de koopovereenkomst dat de overdracht plaatsvindt na verlening van de vergunningen, of uiterlijk op een datum waarop de gemeente naar verwachting heeft beslist.
Plan de aanvraag dus niet op de dag van de overdracht, maar zes tot twaalf weken ervoor. De verkoper werkt daar meestal graag aan mee: ook hij wil geen zaak die na de overdracht wekenlang dicht moet.
Wat het kost
De leges verschillen per gemeente, en soms flink. Dit zijn de bandbreedtes die de Kamer van Koophandel noemt, aangevuld met de vaste kosten die elke aanvrager maakt.
Overname van een cafetaria met terras, twee leidinggevenden
De gemeente zit in het midden van de bandbreedte. Eén leidinggevende heeft al een diploma Sociale Hygiëne.
- Exploitatievergunning horecabedrijf
- € 1.200
- Alcoholwetvergunning
- € 750
- Terrasvergunning
- € 300
- Twee Verklaringen Omtrent het Gedrag
- € 70
- Cursus en examen Sociale Hygiëne (één persoon)
- € 400
- Totaal eenmalig
- circa € 2.700
Bandbreedte volgens KVK: 500 tot 3.500 euro.
Bandbreedte volgens KVK: 120 tot 1.800 euro.
Exclusief precariobelasting per vierkante meter terras per jaar.
Plus zes tot twaalf weken doorlooptijd. Leges betaal je ook als de aanvraag wordt afgewezen.
Zet dit bedrag in je overnamebegroting naast de kosten van de notaris, de accountant en het werkkapitaal. Het is geen groot bedrag naast een koopsom, maar het is wel geld dat je kwijt bent vóórdat je de eerste koffie hebt verkocht.
Zo houd je de zaak open tijdens de overdracht
Het grootste risico bij een horeca-overname is niet dat je de vergunning niet krijgt. Het is dat je hem te laat krijgt en de zaak dicht moet terwijl de huur, het personeel en de lening doorlopen. Drie afspraken voorkomen dat.
Maak de koop afhankelijk van de vergunningen. Neem in de koopovereenkomst een opschortende voorwaarde op: de overdracht gaat door zodra de exploitatie- en Alcoholwetvergunning zijn verleend. Wordt een vergunning geweigerd, dan gaat de koop niet door zonder dat je iets verschuldigd bent. Een jurist zet dit in twee alinea's op papier.
Vraag tijdelijke voortzetting. Sommige gemeenten laten de nieuwe exploitant tijdelijk doordraaien onder de oude vergunning zolang de aanvraag compleet en in behandeling is. Andere gemeenten doen dat niet. Het antwoord bepaalt of je de overdracht kunt plannen vóór of pas ná de beslissing van de gemeente.
Laat de verkoper tijdelijk leidinggevende blijven. Bij een aandelentransactie kan de verkoper nog enkele weken als leidinggevende op de Alcoholwetvergunning blijven staan terwijl jouw bijschrijving loopt. Bij een activa-passivatransactie kan dat niet: dan is de oude exploitant weg en de oude vergunning vervallen.
Het huurcontract en het pand horen erbij
Vergunningen zijn één helft van de puzzel, het pand is de andere. De exploitatievergunning wordt alleen verleend als je het pand ook mag gebruiken. Bij een gehuurd pand betekent dat: het huurcontract moet op jouw naam komen via indeplaatsstelling, of de verhuurder sluit een nieuw contract met je. Voeg dat contract bij de aanvraag.
Controleer daarnaast of het omgevingsplan van de gemeente horeca toestaat op dit adres in de categorie die jij wilt exploiteren. Bij een bestaande zaak met hetzelfde concept is dat vrijwel altijd in orde. Bij een conceptwijziging, bijvoorbeeld van dagzaak naar avondzaak, niet automatisch.
Checklist vergunningen bij een horeca-overname
- Exploitatievergunning: vereist op dit adres? Aanvraag ingediend zes tot twaalf weken vóór de overdracht?
- Alcoholwetvergunning: alle leidinggevenden 21 jaar of ouder en in het Register Sociale Hygiëne?
- Verklaring Omtrent het Gedrag aangevraagd voor elke leidinggevende?
- Bibob-vragenlijst compleet ingevuld, inclusief herkomst van de financiering?
- Terrasvergunning: klopt de tekening met het echte terras?
- Huurcontract op jouw naam (indeplaatsstelling) of nieuw contract getekend?
- Omgevingsplan staat jouw concept toe?
- Opschortende voorwaarde voor de vergunningen in de koopovereenkomst?
- Afspraak met de gemeente over tijdelijke voortzetting vastgelegd?
- KvK-inschrijving gereed op de overnamedatum?
Wie deze lijst afwerkt vóór de handtekening, koopt een zaak die op dag één open is. Wie hem overslaat, koopt een zaak die op dag één dicht is.
